بیانیه روند فکری انقلاب سبز افغانستان دربارهٔ جنایات دهه شصت و هفتاد و احترام به قربانیان
حقیقت، عدالت و عبور از قومگرایی
دهههای شصت و هفتاد خورشیدی، زخمی باز در حافظهٔ تاریخی افغانستان است. سالهایی که در آن، جنگهای داخلی، رقابتهای تنظیمی و مداخلات بیرونی، کشور را به میدان منازعهٔ خونین بدل کرد. زیربناهای ملی فرو ریخت، هزاران غیرنظامی کشته شدند و اعتماد اجتماعی آسیب جدی دید.
این گذشته را نه میتوان انکار کرد و نه میتوان به ابزار رقابت قومی تقلیل داد.
روند فکری انقلاب سبز افغانستان با تأکید بر اصول انسانی و حقوقی اعلام میکند: هرگونه کشتار غیرنظامیان، رفتار غیرانسانی با اسرا، تخریب هدفمند اموال مردم و نقض گستردهٔ حقوق بنیادین شهروندان — در هر نقطه از کشور و توسط هر طرف درگیر — محکوم است و باید در چارچوب معیارهای شناختهشدهٔ حقوق بشر بررسی شود.
مسئولیت، ماهیت فردی دارد؛ جرم را نمیتوان به یک قوم، مذهب یا جامعه نسبت داد. تعمیم جنایت به هویتهای جمعی، هم بیعدالتی است و هم بازتولید خشونت. در عین حال، سکوت بهدلیل همسویی سیاسی یا قومی نیز پذیرفتنی نیست. عدالت گزینشی، عدالت نیست.
ما بر این باوریم که افغانستان برای عبور از چرخهٔ تاریخی خشونت، نیازمند سه اقدام بنیادین است:
- مستندسازی جامع و بیطرفانهٔ تمامی موارد نقض جدی حقوق بشر در دهههای شصت و هفتاد، بدون استثنا و بدون ملاحظهٔ سیاسی؛
- حمایت از سازوکارهای مستقل حقیقتیابی و عدالت انتقالی با محوریت کرامت قربانیان؛
- گسست روشن از سیاست قوممحور که طی سه دههٔ گذشته شکافهای اجتماعی را عمیقتر ساخته است.
تجربهٔ تاریخی نشان داده است که تقدیس بیچونوچرای رهبران و نادیدهگرفتن خطاهای گذشته، نه به ثبات میانجامد و نه به وحدت. وحدت ملی زمانی شکل میگیرد که رنج همهٔ قربانیان به رسمیت شناخته شود و معیار قضاوت، قانون و اخلاق باشد، نه تعلقات هویتی.
افغانستانِ فردا، نیازمند شجاعت مواجهه با حقیقت است.
نه برای انتقام، بلکه برای پیشگیری از تکرار.
نه برای تعمیق شکافها، بلکه برای ترمیم اعتماد ملی.
عدالت، قوم ندارد و آینده، بدون حقیقت ساخته نمیشود.
در برابر همهٔ قربانیان بیگناه دهههای شصت و هفتاد خورشیدی، با احترام سر فرود میآوریم؛ از شهدای فاجعهٔ افشار تا تمام زنانی که حرمتشان شکسته شد، کودکانی که فرصت زندگی نیافتند و مردمی که در آتش جنگهای تنظیمی جان باختند. یاد آنان، صرفاً یاد یک رویداد تاریخی نیست؛ یاد مسئولیتی است که بر دوش ما مانده است.
ما به تمامی شهدای بیگناه آن سالها درود میفرستیم — بیتفکیک قوم، مذهب و جغرافیا. خون هیچ انسانی درجهبندی ندارد و رنج هیچ خانوادهای کماهمیت نیست. اگر قرار است این سرزمین به صلح پایدار برسد، نخست باید کرامت همهٔ قربانیان به رسمیت شناخته شود.
اکنون وظیفهٔ ما این است که با یادآوری حقیقت، مستندسازی و آموزش، چرخهٔ خشونت را پایان دهیم و فرهنگ پاسخگویی، احترام و عدالت را به نسلهای بعد منتقل کنیم.
روند فکری انقلاب سبز افغانستان
۱۳ حوت ۱۴۰۴
